Je hond doet waar hij voor gemaakt is: netjes wachten op de cue, vervolgens met klodders modder richting dummy vertrekken en hem rapen. Mooi.
En dan moet ie weer terug. Daar hebben sommige honden zo hun eigen ideeën over.
De één jaagt nog even lekker door. De ander loopt met volle mond eerst langs de singel om de helper te groeten. Onderweg even neerleggen en erop knagen, hem een meter vóór je voeten uitspugen. Begraven is soms zelfs een optie. De dummy hè. Je hond heeft nogal wat keuzes te maken voordat hij wild of dummy netjes bij je aflevert.
Eindstand: je hond brengt het apport niet terug.
Ja. En dan? Je weet nog niet waar het misging. En dus ook niet wat je moet trainen.
Je hond brengt de dummy niet terug: wat gebeurt er precies?
Een hond die na het rapen meteen verder jaagt laat iets anders zien dan een hond die de hele terugweg prima aflegt en vlak voor je voeten afbuigt. Een hond die zijn dummy halverwege neerlegt heeft weer een ander probleem dan eentje die ermee naar de bosrand vertrekt en daar een kuil begint te graven.
Kijk eens naar wat je hond doet vanaf het moment dat de dummy in zijn bek zit.
Waar gaat hij heen?
Heeft ie nog een volle mond?
Wat gebeurt er met zijn tempo?
Wanneer komt zijn neus weer naar de grond?
Reageert hij nog op jou?
Vaak weet je na één apport al meer als je alleen maar observeert.
Waar gaat het terugbrengen van het apport mis?
Zoek het moment waarop het gedrag verandert. Let op tempo, lichaamstaal, focus.
Dat kan meteen na het rapen zijn. Je hond heeft de dummy en gaat jaagt met volle mond door om te kijken of er nog meer te halen valt.
Het kan onderweg gebeuren. Hij vertrekt wel richting jou, maar na twintig meter trekt een geurtje hem een andere kant op.
Of alles verloopt keurig tot hij bij jou in de buurt komt. Dat laatste is handig om te bekijken. Waar vertraagt je hond? Wat gebeurt er in zijn mond? Hoe buigt zijn lijf af, of juist niet?
Waarom brengt je hond het apport niet terug?
Weten op welk punt van de terugweg je hond andere keuzes maakt, is de eerste stap in het vinden van een oplossing. Waaróm hij daar iets anders gaat doen, is minstens zo belangrijk.
En daar begint het puzzelen, want je kunt natuurlijk niet in het hoofd van je hond kijken. En toch is er voor jouw hond altijd een reden waarom hij doet wattie doet.
Een paar waarommetjes om mee te nemen:
* Hij verwacht dat er nog meer te halen valt
Je hond raapt de dummy en zijn neus gaat meteen weer aan het werk. Of hij herinnert zich de plek waar eerder ook iets lag.
De verwachtingen die je hond heeft over bepaalde situaties kan een flinke rol spelen. Zoeken en vinden hebben vaak veel waarde voor een jachthond. Als doorzoeken bovendien regelmatig succes heeft gehad, heb je daar een behoorlijk aantrekkelijk alternatief voor terugkomen liggen.
* Hij zit al zo hoog in zijn opwinding/arousal dat jij nauwelijks nog binnenkomt
Na een snelle markeer, een lastig zoekwerk of veel verwachting kan je hond behoorlijk hoog in arousal zitten.
Vraag jezelf als eerste af: is mijn hond nog bereikbaar?
Kan hij jouw fluit of stem verwerken? Zie je een oor of hoofd jouw kant op gaan? Kan hij nog schakelen? Of gaat hij met dummy en al verder alsof jij ergens in een ander postcodegebied staat?
Fysiologisch gebeurt er tijdens inspanning ook van alles. (wetenschappelijk stukje: Onderzoek bij honden laat onder andere veranderingen zien in noradrenaline, cortisol, ACTH en beta endorfine.)
Daarmee kunnen we niet beweren dat er precies tijdens het rapen een speciale hormoonpiek ontstaat; dat is bij apporterende honden niet onderzocht. Het laat wel zien dat het lijf na inspanning niet met één druk op de knop terugstaat op nul.
Arousal kan ook invloed hebben op inhibitie: het vermogen om lopend gedrag af te remmen. Bij honden die al hoger in arousal zitten, kan verdere verhoging daarvan de inhibitie verslechteren.
En juist na het rapen vraag je je hond soms om te stoppen met zoeken, om te schakelen en terug te komen.
“Alleen maar even terugbrengen” kan dan best een flinke opdracht zijn voor jouw hond.
* Terugbrengen heeft nog weinig geschiedenis
Vertrekken, zoeken, vinden en pakken; bam-bam-bam! Alsof je hond nooit anders gedaan heeft.
En daarna? Heb je daar gericht op getraind? Of heb je het ‘retriever’ in het ras van je hond als standaard aanwezig afgevinkt?
Bewegen richting jou met iets in de bek is óók gewoon gedrag dat sterker wordt door oefening en succes. Het is verleidelijk om te apporten steeds verder en diverser te maken, maar zolang de terugweg niet net zo vaak beloond is…
Het kan helpen om dat inkomende stuk tijdelijk kleiner te maken en daar eerst weer veel goed uitgevoerde herhalingen van te krijgen.
* Er gebeurt iets zodra hij bij jou komt
Komt je hond prachtig terug en begint het gedoe pas op de laatste meters, kijk dan ook eens naar jezelf.
Wat voorspelt aankomen bij jou? Wat verwacht jouw hond dat er gaat gebeuren? Die verwachtingen van je hond zijn interessant om even naar te kijken. Vaak roepen we dan:” “ja dat komt omdat het spel van apporteren dan voorbij is; je moet het afgeven lonender maken”. En dat kán natuurlijk, maar het is niet de enige reden waarom een hond begint te klooien op die laatste meters.
Het afgeven kan onderdeel zijn geworden van wat je hond in de loop van de tijd over dat laatste stukje heeft geleerd.
Wat kun je doen als je hond de dummy niet terugbrengt?
Dat hangt dus af van je beste verklaring.
Jaagt je hond na het rapen door, maak het apport dan tijdelijk overzichtelijker en zorg dat doorzoeken minder vaak succes oplevert. Werk met 1 dummy in het veld en eentje in je hand bijvoorbeeld.
Loopt hij met de dummy zijn eigen route, geef hem dan minder ruimte om dat patroon iedere keer uitgebreid te oefenen en maak bewegen richting jou makkelijker. Train eens op een gemaaid paadje in je grasveld. Of in de steeg achter je huis.
Laat hij onderweg los, kijk dan eerst naar het dragen. Maak de afstand wat kleiner, pas je beloningscriterium aan en kijk of jouw hond dan wel iets vast kan blijven houden.
Buigt hij pas vlak voor jou af, train dan dat laatste stukje en kijk goed naar wat jij daar doet. Een handtouch kan bijvoorbeeld helpen.
Geen van deze oplossingen werkt altijd voor elke hond. Eenheidsworst wordt alleen verkocht door de slager.
Je verandert iets omdat je vermoedt dat dát onderdeel meespeelt. Verandert het gedrag mee? Dan weet je meer. Gebeurt er niets? Dan kijk je opnieuw.
Film één of twee apporten
De beste tip die ik je kan geven: Film het.
Kijk naar de seconden vóórdat het misgaat.
Waar verandert zijn richting of tempo?
Heeft hij de dummy nog vast?
Wanneer gaat zijn neus aan het werk?
Was hij nog bereikbaar?
Wat gebeurde vlak daarvoor: bij jou of in de omgeving?
Dat is genoeg om mee te beginnen.
Soms zie je zelf vrij snel wat er gebeurt. Soms zie je het wáár wel, maar blijft het waaróm lastig.
Dat is een groot deel van wat ik tijdens lessen doe: meekijken, mogelijke verklaringen uit elkaar trekken en vervolgens een trainingssituatie kiezen waarmee we kunnen toetsen of we goed zitten.
“Je hond brengt het apport niet terug” vertelt je alleen hoe het afloopt en doet je training tekort.
De waardevolle informatie zit ervóór. Daar zit je antwoord en de verdieping van je training.
Wil je meer lezen over de hele apporteerketen, lees dan Je hond leren apporteren: begin vóór je iets weggooit.
Wil je beter leren observeren en trainingen logisch opbouwen, dan sluit Click & Klaar daarop aan.
Ik ben daarnaast als gast expert verbonden aan de HondenHub. Daar deel ik uitgebreider materiaal over jachthondentraining en apporteren.
Bronnen
Deze link verwijst naar de studie van Radosevich et al. (1989) over de fysiologische effecten van inspanning bij honden, waaronder veranderingen in beta-endorfine, ACTH, cortisol en noradrenaline.
Deze link verwijst naar de studie van Bray, MacLean & Hare (2015) over het effect van arousal op inhibitie bij honden.
