Steadiness – een van die woorden die compleet nieuw zijn wanneer je naar je eerste jachttraining gaat- is hét fundament onder de opleiding van iedere jachthond.
Meestal wordt ermee bedoeld dat je hond rustig blijft zitten of staan wanneer er wild opgaat, een dummy valt of een schot klinkt. Niet inspringen dus. Wachten tot hij wordt ingezet.
En dat hoort er gedragsmatig allemaal bij, maar steadiness is méér dan een hond die met zijn kont op de grond blijft als de hazen zwaaien.
Steadiness gaat over rust, zelfbeheersing én bereikbaarheid. Je hond mag heel graag willen werken — graag zelfs — maar hij moet binnen die verwachting nog informatie kunnen verwerken, op jou kunnen reageren en kunnen blijven functioneren binnen het werk.
Niets irritanter dan een voorjager die haar hond niet onder controle heeft en de hond letterlijk de vuurlinie in laat rennen. (been there, done that; je krijgt geen shirt als het gebeurt)
Hoe heter de hond, hoe belangrijker jouw trainersvaardigheden om je hond op een vriendelijke manier “steady as a rock” te krijgen.
Een hond die blijft zitten is niet automatisch steady
Steadiness draait niet alleen om stilzitten, maar om je hond te leren dat hij prikkels op een kalme manier kan verwerken zonder daar zijn bereikbaarheid te verliezen.
Rust is niet het gedrag dat je ziet in een ‘af en blijf’. Rust gaat over de staat van je hond. Kan hij nog nadenken? Kan hij nog naar jou schakelen?
Die ‘staat van zijn’ is de basis voor het gedrag dat je ziet. Dát is waar steadiness begint.
Druk, boosheid of fysieke correctie helpen je hond niet om beter met die prikkels om te gaan. Het trainen van rust gaat over het werken aan de emotie, verwachting en leerbaarheid.
Steadiness begint thuis
Steadiness train je niet pas wanneer er zes honden naast je staan tijdens de training waar een dummy door de lucht vliegt en jouw hond al met zijn hele ziel en zaligheid al halverwege het veld hangt. Dan ben je simpelweg te laat.
Je begint veel kleiner.
Thuis met iets wat je hond graag wil, maar waar hij niet meteen naartoe hoeft. In de tuin met een speeltje dat gewoon ligt te liggen. Tijdens een wandeling stil gaan staan en een beetje dom weg kiek’n, voor je samen verder loopt.
Je hond leert dat wachten niets ergs is; hij kan kijken, informatie verzamelen en daarna weer naar jou schakelen.
En soms volgt er alsnog iets leuks: een voertje, een zoekje, een handtouch, samen bewegen of later, veel later, een apport. Kalm aan! Je wilt dat je hond leert dat je na actie ook weer terug kunt naar niets doen.
Zo bouw je meer dan het zichtbare gedrag ‘wachten’. Je bouwt ook aan de verwachting van je hond. En verwachtingen spelen altijd mee in je training; schoenen aantrekken betekent wandelen, dummyvest betekent dat er geapporteerd gaat worden.
Als zulke dingen steeds dezelfde uitkomst hebben, loopt de verwachting van jouw hond al behoorlijk hoog op voor de oefening überhaupt begonnen is.
Daar kun jij mooi mee spelen, met die verwachtingen. Niet iedere dummy die verschijnt, wordt gegooid. Niet ieder schot levert een haas op. Niet iedere trainingssituatie eindigt met actie in de taxi voor jouw hond.
Maak het klein genoeg om nog te kunnen leren
Als een prikkel gelijk zoveel oproept dat je hond niet meer goed kan nadenken of kan schakelen, is die prikkel op dat moment te groot om er iets zinnigs mee te trainen.
Dan helpt het om hem kleiner te maken. Meer afstand tot een andere hond. Een dummy die alleen zichtbaar ligt in plaats van door de lucht vliegt. Eerst beweging zonder schot. Korter wachten. Minder herhalingen.
Je hond merkt nog steeds wat er gebeurt, maar hoeft er niet meteen volledig in op te gaan.
Van daaruit kun je stap voor stap moeilijker maken. Je biedt een prikkel aan op een niveau waarop je hond die nog kan verwerken en vergroot de moeilijkheid geleidelijk.
Voor steadiness is dat vooral handig omdat je niet wilt trainen op het punt waarop je hond al uit zijn plaat staat te gaan. Je wilt trainen op het punt waarop hij nog genoeg ruimte heeft om méér te doen dan alleen maar denken: daar moet ik heen.
Steadiness moet ook overeind blijven in het werk
Uiteindelijk heb je weinig aan een hond die prachtig kan wachten zolang er verder niets gebeurt.
In jachttraining stapelen gebeurtenissen zich juist op. Er valt een dummy. Een andere hond wordt gestuurd. Er klinkt een schot. Jouw hond moet wachten. Misschien nog een keer wachten. En daarna mag hij zelf ook nog aan het werk.
Dáár wordt zichtbaar wat je steadiness werkelijk waard is. Wij willen het gedrag van zitten zien, maar kan je hond ook iets zien vallen zonder gelijk te vertrekken? Kan hij nog onthouden dat die dummy op links is geraapt en die valplek daarna ook weer loslaten?
Steadiness zit niet alleen vóór het vertrek. Het loopt door de hele werk heen.
Een hond die blijft zitten maar daarna als een raket zonder plan vertrekt, lijkt misschien onder controle. Dat is iets anders dan steady kunnen werken.
Hoe weet je of je hond nog te bereiken is?
Let op de ademhaling van je hond. Kijk naar spierspanning en houding. Soms zie je het getrappel of hoor je hem piepen. Waar zit het zwaartepunt van zijn gewicht; blijft hij werkelijk zitten of hangt dat hele lijf al richting het werk?
Kan hij nog voer aannemen. Kan je hond nog iets simpels uitvoeren zonder ongeduld in zijn lijf?
Je hond hoeft er echt niet volledig zen bij te zitten om bereikbaar te zijn. We hebben het nog steeds over jachthonden he?! Je wilt dat hij geïnteresseerd is, dat hij weet dat er iets gebeurt dat hij geweldig vindt. Je wilt ‘gewoon’ weten of er nog iets naast kan. Willen én nog luisteren? Wachten én daarna nog nadenken?
Hoe bouw je steadiness verder op?
Maak niet alles tegelijk moeilijker.
Je kunt proberen om je hond langer te laten wachten. Of je voegt beweging toe. Vergroot de afstand. Kijk hoe een andere hond werkt. Doe eens helemaal niets.
Maar verander niet alles in dezelfde oefening. Als je wachtduur, afstand, beweging, schot én een andere hond tegelijk toevoegt, weet je achteraf vooral dat het moeilijk was.
Je let op twee dingen: blijft het zichtbare gedrag overeind én blijft je hond in staat om de taak uit te voeren?
Pas als die twee samen stabiel zijn, voeg je iets toe. Kijk dus niet alleen naar het zitten of wachten dat je wilt zien, maar ook naar de kwaliteit ervan.
Zo werk je aan een hond die met al zijn verwachtingen en ambities nog steeds kan nadenken en met jou kan samenwerken.
Verder lezen binnen deze lijn?
Steadiness hoort ook bij apporteren. Als je iets wilt in de jachthondensport moet je hond leren wachten tot hij aan de beurt is. Apporteren begint al ruim voor je hond het veld in vliegt op jouw teken.
Wil je zien hoe die onderdelen samenhangen? Lees dan ook: Je hond leren apporteren: begin vóór je iets weggooit.
Als jouw hond het lastig vindt om rust te vinden tijdens trainingen: Je hond niet expres stom; hij heeft nog niet geleerd hoe hij met prikkels om moet gaan.
Wil je daar stappen in maken, dan begint het bij de basis.
Dit artikel is geschreven door Saskia Kolthof van De Honderwijzer. Het overnemen of herplaatsen van mijn teksten, volledig of gedeeltelijk, is niet toegestaan. Ook niet “even een stukje”, hoe gezellig dat soms ook bedoeld is.
Wil je het artikel delen? Heel graag. Deel dan de link naar mijn website, zodat mensen het oorspronkelijke artikel kunnen lezen.
Zo help je mee om kennis over welzijnsgerichte jachthondentraining verder te verspreiden. Daar worden jachthonden beter van. En dat is nogal de bedoeling.
