Je wilt je jachthond trainen zonder straf.
Of in ieder geval: niet met rukken, schreeuwen of gedoe waar je ongemakkelijk van wordt. Maar hoe weet je of je trainer dat ook écht doet?
“We trainen hier positief” klinkt mooi.
Tot je ziet wat er gebeurt.
Ik kreeg een trainingsverzoek uit het buitenland. Mevrouw was bij een gerenommeerde jachttrainer op les geweest. Was ze speciaal voor naar Nederland gereden. Ze had tijdens de proefles nadrukkelijk gevraagd naar de manier waarop er getraind wordt. De trainer, ongeschoold op hondentrainingsgebied, maar wèl prijswinnend deelnemer aan internationale jachtwedstrijden, had haar verzekerd dat er op een positieve manier getraind zou worden met haar jonge field-trial labrador. Mevrouw schreef zich in voor de positieve jachttraining en ging vol goede moed naar de eerste les.
De jonge honden in de groep moesten vooral ‘aan de voet’ werken. Dat vinden honden van 15 weken heel moeilijk vol te houden. Dat is geen onwil of pesterij van die harige slungels; jonge honden zijn nogal gevoelig voor alles wat er om hun heen gebeurt … Je voelt hem al; steeds als de hond voor de baas uitliep, moest die baas met een flinke ruk, jachtlijntje lekker hoog achter de oren, de hond vertellen dat dit toch niet de bedoeling was. Omdat een jachthond ‘moet’ apporteren, werd de dummy in hun bek gedrukt, waarbij de kaken dicht geknepen moesten worden, ondertussen ‘goed zo’ roepend. Het positieve zat volgens deze ‘trainer’ in de “goed zo”. “Zo belonen we het gewenste gedrag”, vond deze jachttrainer. De manier waarop de hond bij het gewenste gedrag kwam, was minder van belang. Met het vasthouden van de bek waar een dummy inzit, doe je twee dingen: je geeft pijn door zijn lip over zijn tanden heen te trekken, en je hond heeft geen kans om zich van de pijn te ontdoen. Sommige Grote Trainers zweren bij deze “force-fetch”.
Force-fetch?
Ik wil je niet op stomme ideeën brengen, maar de instructie voor deze krachtmeting staat gewoon op Youtube. Als je toch gaat kijken: let dan vooral even op de lichaamstaal van de hond en zoek vervolgens op wat deze lichaamstaal aangeeft. De beroemde, prijswinnende trainer heeft ergens een positief geapporteerde klepel in zijn handen gehad, maar de klok nog niet kunnen vinden met een “verloren zoek”.
Hoeveel medailles er ook aan de muur hangen.
OK. Dat is positieve jachttraining dus niet.
Operante conditionering
Een eeuw geleden was er meneer Thorndike. Hij sloot een hongerige kat op in een kooi met daarin een hendeltje waarmee de kooi open gemaakt kon worden. Hij zette een bakje met vis buiten de kooi en observeerde wat de kat aan gedrag liet zien. Hongerige kat in het nauw maakt rare sprongen en springt uiteindelijk per ongeluk op zo’n hendel; gevolg: deur open, kat kan bij de vis.
Kat leert, op de langere termijn en na veel herhalingen: drukken op dit hendeltje levert vis op. Kat drukt steeds sneller op het hendeltje om bij de vis te komen en stopt met ongecontroleerd gedrag dat toch niets oplevert.
Conclusie van meneer Thorndike: dieren (en mensen) leren door de gevolgen van hun gedrag en dat noemen we voortaan operante conditionering.
Er is gedrag waar we méér van willen; dat belonen we. Er is gedrag waar we minder van willen: dat bestraffen we. Om te belonen en te straffen ‘geven’ we iets aan de hond of we halen iets weg van de hond.
Samenvatting in plaatjes (en kijk vooral eens naar het boek over hondentaal van deze illustratrice):
Wanneer je als jachttrainer operante conditionering toepast, dan beloon-/ bekrachtig je gewenst gedrag, waardoor het gedrag toeneemt, en als je gedrag straft of niet beloont, dan neemt het gedrag af.
Zó krijg je meer gewenst gedrag: positieve bekrachtiging
Wanneer je gebruik maakt van positieve bekrachtiging, geef je iets fijns aan je hond als hij het gewenste gedrag laat zien; een koekje bijvoorbeeld.
Die fijne dingen waar we mee belonen, noemen we de bekrachtiger van het gewenste gedrag.
Hoe fijner jouw hond de bekrachtiger vindt, hoe harder hij zijn best zal doen om daar méér van te krijgen. “Naast lopen levert koekjes op. Ik blijf hier lopen, dan vallen de koekjes zo mijn giecheltje in”.
Op dit stuk líj́kt de zelfbenoemde positieve jachttrainer van hierboven te zitten: Hij beloont namelijk gewenst gedrag. Dat is positief te noemen. Het wordt pas écht interessant wanneer je bij zo iemand doorvraagt; Wat ging er aan de ‘goed zo’ vooraf?
Hoe gaat zo’n trainer om met ongewenst gedrag zoals trekken aan de lijn? Het najagen van wild? Niet terugkomen als het wild is geraapt?
Zo krijg je mínder ongewenst gedrag: negatieve correctie
Straft een positieve trainer dan helemaal niet?
Straft een positieve trainer dan helemaal niet?
Jawel hoor. Maar zonder geluk of gegil. Een positieve trainer kan gebruik maken van een negatieve correctie; je haalt dan iets weg wat je hond graag wil.
In het plaatje: De hond trekt aan de lijn. De hondeneigenaar stopt met lopen; hij neemt de voortgang die de hond wil, weg. De hond heeft geen succes met het voorwaarts bewegen; het trek gedrag zal afnemen. Dat gedrag neemt nog sneller af, wanneer de trainer het naast lopen stevig beloont met iets wat de hond als fijn ervaart.
Wanneer een trainer gebruik maakt van deze twee principes, positieve bekrachtiging en negatieve correcties, train je R+.
Dan kun je jezelf een positieve jachttrainer noemen.
Een ander voorbeeld van een negatieve correctie is het negeren van ongewenst gedrag.. Dat je niets doet wanneer je Heidewachtel je recht in je gezicht springt ter begroeting … Negeren is een correctie, maar of je hond dan plotseling snapt dat springen niet mag….; vraag je instructeur om training die wel helpt tegen springen
“Positieve jachttraining legt de nadruk op wat jouw hond WEL moet doen”
Hoe straf je een hond: positieve correctie
Sommige trainers leren aan hun cursisten dat je een flinke ruk aan de lijn moet geven wanneer de hond trekt. Het is een voorbeeld van een positieve correctie; je straft ongewenst gedrag door angst of pijn te veroorzaken. Een jachtlijntje hoog in de nek, of een bandje over de neus dat straktrekt wanneer je hond aan het einde van de lijn komt, zijn voorbeelden van een positieve correctie.
Nog een paar voorbeelden van positieve correctie:
-
ruk aan de lijn
-
stroomband
-
schreeuwen
-
anti-trektuig
Positieve correcties gaan, hoe dan ook, over schrik of pijn. Hoe lief je daarna ook doet. Hoe vaak je ook ‘goed zo’ blijft zeggen wanneer je hond weer naast je landt. Hoewel het woord ‘positief’ hier gebruikt wordt, heeft het niets te maken met positieve jachttraining. Echt niet.
Hoe straf je een hond: negatieve bekrachtiging
Met het inzetten van een negatieve bekrachtiging zorg je ervoor dat gedrag toeneemt; je hond gaat doen wat jij wilt. Klinkt goed, want het gedrag neemt af. Maar: De bekrachtiging van gewenst gedrag zit in het wegnemen van pijn of angst.
Een voorbeeld is de ‘force-fetch’; pas als je hond de dummy vast blijft houden en geen weerstand meer biedt, haal je jouw handen om zijn bek vandaan. De bekrachtiger van het vasthouden is dus het weghalen van je handen. Je hond zal voortaan proberen om de pijn te vermijden door de dummy vast te houden.
De keuzes die je maakt
Die hoog gewaardeerde trainer die zegt dat hij aan positieve jachttraining doet terwijl hij een knietje in een opspringende hond zet, werkt in alle vier vakken. Honden leren óók van een e-collar, een flinke ruk aan de lijn, een harde stem en een knietje.
Een positief trainende jachttrainer zal gebruik willen maken van de vakjes die in het groen zijn aangegeven. Bij positieve jachttraining zal tijd en energie gestopt worden in het aanleren van een stevige basis, door de kansen op succes groot te maken en in kleine stapjes een stijgende lijn van gewenst gedrag te creëren. Bij positieve jachttraining mag een hond fouten maken en er pijnvrij van leren.
Jachthonden die positief gecorrigeerd worden gaan heel hard hun best doen om pijn te vermijden. Ze bewegen ‘strakker’; hebben een lichaamshouding die er gespannen uit ziet.
Ze bouwen spanning op. Ze worden zenuwachtig of angstig omdat ze niet weten wanneer de correctie komt. Werken met angst in het lijf, maakt je slordiger of juist mechanischer. Je hond durft geen keuzes meer te maken. Want hij weet; “als ik fout kies, krijg ik op mijn falie”.
In een volgend artikel vertel ik waarom alleen positief trainen voor mij niet de lading dekt en ik mezelf welzijnsgericht jachttrainer noem.
Wil je niet wachten tot ik weer tijd neem om te schrijven? Kom dan gewoon eens ontdekken hoe het óók kan met jachthonden uit werklijnen.
Dit artikel is geschreven door Saskia Kolthof- De Honderwijzer. Het is niet toegestaan om (gedeeltes van-) mijn artikelen over te nemen. Het delen van dit artikel middels een link vind ik heel fijn. Zo hoop ik het welzijn van jachthonden te kunnen verhogen. Jouw hulp is daarbij zeer welkom!
