Mensen zijn soms niet eens verbaasd dat Fjoer zo ongeduldig kan zijn. Ik heb tenslotte ADHD.
WUUTTTT???!!
Ja, ik heb ADHD. En ja, ik heb een hond die nogal intens kan zijn. Eentje die ontzettend graag werkt, altijd van alles verwacht en het soms knap lastig vindt om daarmee om te gaan.
Maar sinds wanneer is mijn ADHD daar de verklaring voor?
Om te beginnen betekent ADHD niet dat je per definitie druk, chaotisch of onrustig bent. Het zegt onder andere iets over hoe je aandacht werkt en hoe je informatie verwerkt. En dat ziet er bij iedereen anders uit.
Maar goed, zelfs áls ik zelf enorm onrustig zou zijn, hoe weet iemand dan dat Fjoer dáárom zo ongeduldig is?
Van hondengedrag naar mensenpsychologie
Een hond doet iets wat we liever anders zien en voor je het weet, zoeken we de verklaring bij zijn voorjager.
Ben je onzeker? Dan zal je hond dat vast ook zijn. Perfectionistisch? Dan vraag je waarschijnlijk te veel van hem. Zit je niet lekker in je vel? Ook dat zou zomaar kunnen verklaren waarom je hond doet wat hij doet.
Hoe dan?!
En wat schiet die hond ermee op?
Een hond die piept op post, vertelt ons niet hoe zijn voorjager in elkaar zit. En een hond die zijn apport niet netjes afgeeft, zegt al helemaal niets over wat die voorjager vroeger heeft meegemaakt.
Voor je het weet ben je niet meer bezig met het gedrag van de hond, maar met een persoonlijkheidsanalyse van de koude grond.
Doe es niet?!
Invloed is niet hetzelfde als oorzaak
Natuurlijk heb je invloed op je hond. Honden letten op onze stem, houding en bewegingen. Er is zelfs onderzoek waaruit blijkt dat honden onder bepaalde omstandigheden reageren op menselijke stress.
Maar invloed is niet hetzelfde als oorzaak.
Stel, je bent zenuwachtig tijdens een proef en je hond tuft de fazant uit voor hij bij je is.
Misschien stak je te vroeg je hand uit of veranderde je ongemerkt iets aan je timing. Daar kan je hond op reageren.
Prima. Dan hebben we iets om naar te kijken.
Maar misschien deed je helemaal niets anders en is het netjes afgeven onder die omstandigheden gewoon nog niet betrouwbaar genoeg.
Dat kan ook.
Misschien ben je juist zenuwachtig omdat je weet dat dat afgeven nog weleens misgaat.
Wat is dan oorzaak en wat is gevolg?
Uit het gedrag van je hond kun je niet zomaar opmaken welke bagage of diagnoses jij met je meedraagt. Laat staan dat je daarmee weet waarom die hond doet wat hij doet.
Mijn rust is geen garantie voor de rust van mijn hond
Fjoer kan naast me staan te trillen van verwachting terwijl ik zelf prima ontspannen ben en er eigenlijk alleen maar om kan lachen.
Maar als hij iets niet aankan waarvan ik vind dat hij het normaal gesproken zou moeten kunnen, kan ik behoorlijk gefrustreerd raken.
Dan denk ik ook: kom op man, dit kún je toch?
En dat merkt hij. Als ik gefrustreerd raak, gaat Fjoer minder lekker werken.
Waar die frustratie vandaan komt? Perfectionisme, onzekerheid, te hoge verwachtingen? Geen idee. En voor mijn training hoef ik dat ook niet per se te weten.
Wat ik wél weet, is dat Fjoer er last van heeft. Dus moet ik zorgen dat mijn frustratie hem niet in de weg zit.
Daar mag je mij als voorjager op aanspreken.
Maar dat Fjoer ongeduldig is omdat ik ADHD heb? Hou op met me.
Verantwoordelijkheid is iets anders dan schuld
Kritisch kijken naar mijn eigen training doe ik voortdurend. Wat kan ik beter doen? Wat begrijp ik nog niet? Welke kennis of vaardigheden mis ik? Volgens mij hoort iedere voorjager zichzelf die vragen te stellen.
We willen toch vooral lekker met onze honden werken? Samen iets leren, plezier hebben en af en toe ontdekken dat we weer een stapje verder zijn.
Het gedrag van je hond zegt misschien veel over wat jij hem hebt geleerd, maar niet zomaar wie jij als mens bent.
Wetenschappelijke noot
Honden kunnen menselijke stress waarnemen en er onder bepaalde omstandigheden op reageren. Onderzoek laat samenhang zien tussen langdurige stressindicatoren bij honden en hun eigenaren (Sundman et al., 2019). Ook menselijke stressgeur kan het keuzegedrag van honden beïnvloeden (Parr-Cortes et al., 2024). Ander onderzoek vond juist geen overeenkomstige significante fysiologische stressreactie bij honden wanneer hun eigenaren tijdens een wandeling onder spanning werden gezet (Harvie et al., 2021).
Menselijke emoties en eigenschappen kunnen dus een rol spelen, maar de invloed verschilt per situatie. Uit deze onderzoeken volgt niet dat je op basis van het gedrag van een individuele hond kunt vaststellen dat diens voorjager onzeker, perfectionistisch of getraumatiseerd is, of dat ADHD de oorzaak is van zijn onrust.
Bronnen
